ورود به دنیای کارآفرینی درست مثل سفرکردن در اقیانوس می‌ماند؛ می‌توانید کشتی یا همان ایده را داشته باشید، اما بدون سوخت و سرمایه کافی، هر چقدر هم که کشتی‌تان قوی و بزرگ باشد، باز هم در ساحل متوقف می‌مانید و نمی‌توانید رو به جلو حرکت کنید. برای همین هم تأمین مالی استارتاپ‌ها را یکی از حساس‌ترین مراحل شکل‌گیری آن‌ها می‌دانند.
در این مطلب از مجله صبا قصد داریم از انواع سرمایه‌گذاری روی استارتاپ‌ها صحبت کنیم و ببینیم هر روش چه مزایا و معایبی دارد تا هنگام جذب سرمایه بهترین تصمیم را بگیریم.
۷ روش در انواع سرمایه‌گذاری روی استارتاپ‌ها
استارت آپ های کشورهای خارجی نسبت به کشور ما از حمایت‌های قانونی و مالی موثرتر و گسترده‌تری برخوردار هستند. بنابراین شاید نتوان انواع روش‌های سرمایه‌گذاری در داخل و خارج را با هم مقایسه کرد. با این حال در حال حاضر سرمایه گذاری در استارتاپ های ایرانی به روش‌های مختلفی صورت می‌گیرد که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
1) روش بوت استرپینگ برای سرمایه گذاری در استارتاپ
در روش بوت‌استرپینگ با استفاده از پس‌انداز شخصی یا درآمدهای اولیه کسب‌وکار خودتان هزینه‌ها را پوشش می‌دهید. در این حالت مالک صددرصدی کسب‌وکارتان باقی می‌مانید و هیچ‌کس در تصمیمات‌تان دخالت نمی‌کند. اما این کار ریسک شخصی بالایی دارد، چون در صورت شکست پروژه ممکن است در مبالغ بالا متضرر شوید.
2) مشارکت با خانواده و دوستان برای تامین مالی استارتاپ
این روش برای روزهای اول که هنوز هیچ سرمایه‌گذاری به شما اعتماد ندارد، جواب می‌دهد. دوستان و آشنایان اغلب به خاطر شخصیت خود شما حاضر به سرمایه‌گذاری می‌شوند و نه لزوما ایده و طرح کسب‌وکارتان. پس فرآیند دریافت پول سریع‌تر پیش می‌رود و به وقت و انرژی زیادی جهت جلب رضایت و انجام کاغذبازی‌های اداری نیاز نیست.
اما از آن طرف ممکن است نتیجه کار روی روابط عاطفی شما اثر منفی بگذارد. برای همین همیشه پیشنهاد می‌شود یک توافق‌نامه کتبی داشته باشید تا در آینده سوءتفاهمی پیش نیاید.
3) استفاده از سرمایه‌گذار فرشته
سرمایه‌گذاران فرشته، افراد ثروتمندی هستند که پول شخصی خود را در استارتاپ‌های نوپا سرمایه‌گذاری می‌کنند. آن‌ها معمولا کارآفرینان سابق یا مدیران موفقی هستند که دوست دارند به استارتاپ‌ها نه تنها با پول، بلکه با تجربه و شبکه ارتباطی‌شان کمک کنند.
در عوض این فرشته‌گان نجات انتظاراتی هم از شما خواهند داشت. اولین انتظار هم این است که بخشی از سهام استارتاپ به آن‌ها واگذار شود. و دوم اینکه سود شرکت باید چندبرابر شود و سرمایه‌شان با سود کلان به آن‌ها بازگردانده شود.
بنابراین تا حدی اختیارات‌تان در تصمیم‌گیری‌های شرکت محدود می‌شود و ممکن است در اثر اضطراب یا تحت فشار ناچار شوید، مخالف سلیقه و نظر خود عمل کنید.
4) همکاری با شتاب‌دهنده‌ها
شتاب‌دهنده استارتاپ مجموعه‌ای هستند که علاوه بر تامین مالی اولیه شرکت، خدمات حمایتی مختلف مثل فضای کار (دفتر)، منتورشیپ، تیم‌سازی، آموزش و دسترسی به شبکه ارتباطی را هم ارائه می‌دهد. پس در امور مدیریتی شما هم کمک بزرگی به حساب می‌آید.
سرمایه مالی شتاب‌دهنده‌ها معمولا کمی کمتر از بازار است و در ازای آن در حد ۵ تا ۱۵ درصد از سهام استارتاپ را دریافت می‌کنند. اما چون با خدمات خود تقریبا تمامی خلاهای شرکت را پوشش می‌دهند و برای مدل درآمدی‌تان هم برنامه می‌ریزند، همراهی با آن‌ها به‌خصوص در شروع کار خیلی سریع‌تر و راحت‌تر شما را به جلو و به سمت اهداف‌تان سوق می‌دهد.
5) استفاده از یارانه‌ها و تسهیلات مالی دولتی
یکی دیگر از انواع سرمایه‌گذاری روی استارتاپ‌ها یارانه‌های دولتی است. چون گاهی دولت با هدف رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال از استارتاپ‌ها و کارآفرین‌ها حمایت می‌کند و بودجه‌ای را در اختیارشان می‌گذارد. سرمایه دریافتی از آن‌ها معمولا بهره کمی دارد و ممکن است در کنار این تامین مالی به امکانات دولتی دیگری هم دسترسی پیدا کنیم.
اما مبلغ صندوق سرمایه گذاری استارتاپ دولت اغلب محدود است و کاغذبازی‌های اداری زیادی دارد. ضمن اینکه ممکن است از متقاضی، تعهدات سنگینی بگیرند. از طرفی وابستگی به منابع دولتی با ریسک بزرگی همراه است و این احتمال همیشه وجود دارد که درنهایت تمامی سرمایه خود را از دست بدهید.
6) روش سرمایه‌گذاری جمعی یا شراکت با کارآفرینان معتبر
سرمایه‌گذاری جمعی یعنی جذب مبالغ کوچک از تعداد زیادی آدم من‌جمله کارآفرینان و اقوام. این کار به ۲ صورت انجام می‌شود: یا در ازای پول، محصول نهایی را در آینده با تخفیف به آن‌ها ارائه می‌دهید، یا به آن‌ها درصدی از سود یا سهام کار را پیشنهاد می‌کنید.
مزیت این کار این است که بازار را هم به‌نوعی می‌سنجید؛ اگر دیگران برای ایده شما حاضر به پرداخت پول باشند، یعنی مشتری دارد و می‌تواند در نهایت جایگاه خود را در بازار به دست آورد.
اما از سوی دیگر استقلال و کنترل در مدیریت استارتاپ هم تا حدی از دست می‌رود، ارزش سهام شرکت کاهش می‌یابد و اگر این سرمایه‌گذارها همسو نباشند، ممکن است با شکست مواجه شوید.
7) استفاده از سرمایه‌گذاری خطرپذیر (Venture Capital یا VC)
سرمایه‌گذاران خطرپذیر، شرکت‌های بزرگی هستند که منابع مالی خود را از نهادهای مختلف مثل بانک‌ها، بنیادها، افراد ثروتمند، صندوق‌های بازنشستگی یا بنیان‌گذاران تامین و روی استارتاپ‌هایی که پتانسیل رشد بسیار بالایی دارند، سرمایه‌گذاری می‌کنند.
این شرکت های سرمایه گذار استارت آپ در ازای سرمایه خود بخشی از سهام مجموعه را دریافت می‌کنند و در سود و زیان آن شریک می‌شوند. به همین خاطر برای آن‌ها در این مسیر ریسک و خطر زیادی وجود دارد؛ چرا که اگر استارتاپ شما شکست بخورد، ممکن است آن‌ها هم تمام سرمایه خود را از دست بدهند.
سرمایه‌گذاران خطرپذیر حمایت مالی خوبی انجام می‌دهند و حتی به تیم‌سازی و شبکه‌سازی مجموعه هم کمک می‌کنند. هر چند مدیریت و تصمیم‌گیری شخصی شما را تا حدی محدود می‌سازند. این مدل و پلتفرم سرمایه‌گذاری بیشتر برای ایده‌ها و استارتاپ‌های فناوری‌محور و نوآوری مناسب است که سرعت رشد بالایی دارند و به همان نسبت منابع مالی بالایی می‌طلبند.
نکته: بهتر است مطلب «چطور سرمایه‌گذار مطمئن پیدا کنیم؟» را مطالعه کنید تا ببینید در انتخاب بین انواع روش‌های سرمایه‌گذاری و دریافت وام استارتاپ خود چه معیارهایی را باید در نظر بگیریم که در آینده با چالش جدی مواجه نشوید.
بهترین راه سرمایه گذاری در استارتاپ های ایرانی کدام است؟
با انواع سرمایه‌گذاری روی استارتاپ‌ها و همچنین مزایا و معایب هر یک آشنا شدید. واقعیت این است که انتخاب بهترین روش تامین مالی استارتاپ به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ اینکه خود شما چه منابعی در اختیار دارید، کسب‌وکارتان در چه مرحله‌ای قرار دارد و چه نیازها و اولویت‌هایی دارید.
با این حال برای مشاوره تخصصی و یافتن شرکت های سرمایه گذار استارت آپ می‌توانید روی تجربه و دانش صبا استارتاپ استودیو حساب باز کنید. برای شروع فرم مشاوره با تیم متخصص مجموعه را پر کنید تا در اولین فرصت با شما تماس گرفته شود.